Vloek met voorreg

28 11 2017

Deesdae is daar ‘n nuwe woord wat soos ‘n bom rond gegooi word.  Voordeel.  Wel, streng gesproke is dit eintlik ‘privilege’.  Iets wat sekere mense taamlik gemaklik laat lewe danksy as wat hulle gebore is.

Voordat ons op ons perdjies spring, dit gaan oor meer as net ras.  Alhoewel, die blote ras van ‘n persoon kan ‘n bydraende faktor wees hoe maklik hulle sukses gaan behaal.  Daar is egter ‘n mynveld van ander faktore ook.  Enige iets wat die opdraande pad na sukses ‘n bietjie meer gelyk kan maak.

Dit sluit goed in soos ouderdom, geslag, kultuur, geloof en oriëntasie in.  Natuurlik help dit as jou ouers ryk, geleerd en suksesvol is.  ‘n Stewige bate danksy ‘n oupa of oupagrootjie is ook nie te versmaai nie.  Dit gaan selfs sover of jy met een of twee ouers groot geword het.

Mens kan dit seker nie as kaf afmaak nie.  Neem vir Jan en Pieter.  Jan bly by sy ongehude moeder wat geen onderhoud vir hom kry nie.  Sy het twee ander kinders en werk as ‘n kassier by die kafee.  Pieter bly by sy ma en pa.  Sy pa is ‘n prokureur op die dorp en sy ma was voorheen ‘n finansiële raadgewer.  Hy is die enigste kind.

Tussen Jan en Pieter, wie is die mees waarskynlik om ‘n universiteitsgraad te behaal?

Gestel nou Jan is slimmer as Pieter.  As Pieter met iets sukkel, is sy ma waarskynlik in ‘n beter posisie om hom te help.  Sy is nie net beskikbaar nie, maar het formele opleiding na skool gehad.  Indien sy nie kan nie, kan Pieter ‘n tutor kry om hom te help.  Jan se ma het Wiskunde gelos in st 7.  ‘n Tutor maak meer per uur as wat sy ‘n dag maak en is dus buite die kwessie.

Pieter kan aan sport deelneem.  Sy ouers kan die sportfooie en toerusting met gemak bekostig.  Hy het toegang tot sportwetenskaplikes, ‘n gimnasium en privaatafrigtings.  Jan kan nie rugby speel nie, sy ma kan nie vir sy suster skoolskoene koop en vir hom rugbystewels nie.  Pieter kwalifiseer vir ‘n sportbeurs.  Jan kan nie sy rapport kry nie, omdat sy skoolgeld agterstallig is.

Jan werk na skool as ‘n petroljoggie om sy ma te help.  Jan kan dus nie al sy take doen nie.  Pieter se ma doen sy take vir hom.

Ensovoorts.  Natuurlik gaan dit vir Pieter makliker weer om goed te presteer op skool en hy sal dus makliker vir naskoolse studies aanvaar word.  Jan – ja, wel!  Universiteitsgelde kom nie uit ‘n kafeesalaris uit nie en hy het niks gedoen wat hom vir ‘n beurs te laat kwalifiseer nie.  Hy was te besig om te probeer oorleef.  Sy ma word ook nie deur die bank as voldoende sekuriteit aanvaar nie.

Was dit Jan se skuld?  Natuurlik nie.  Hy kon nie sy sterre kies nie?

Is die kompetisie (die sterkste moet oorwin) tussen die seuns regverdig?

Was dit Pieter se skuld?  Hy kon immers ook nie sy sterre kies nie?

Behoort Jan ten koste van Pieter bevoordeel word om sy agterstand uit te wis?

 

 

Advertisements




Kroonjuwele

25 10 2017

Openbare vervoerstelsels is seker die beste studie van die mensdom.  Daar sal jou paaie met alle soorte kruis.  Of dit ‘n goeie ding is, is ‘n heel ander vraag.  Ten minste kom daar goeie stories daar uit.  😉

Ek sit eendag op ‘n halte en wag vir ‘n waterbus of is dit ‘n watertaxi?  Die stelsel wat Venesië verskaf om besoekers en inwoners te vervoer na sekere punte.  Ons moes ‘n ruk wag vir die boot wat ons wou neem.  Daar was nie WiFi nie, dus moet jy jouself maar vermaak terwyl jy wag.  Jou mond kan immers net solank oop hang oor die feit dat jy in Venesië is.

Daar kom later ‘n man in om ook blykbaar vir ‘n boot te wag.  Dit blyk asof hy inkopies kom doen het, want hy hou ‘n sakkie voor hom vas.  Hy mag dalk Italiaans wees, maar boeremeisies staar mos nou nie oopbek vir mans nie.  Wel, nie gewoonlik nie.

Ek gesels maar met my reismaat en maak so tussendeur my selfoon skoon.  Die pakkieman het intussen sy staan langs die ingang gekry – basies langs ons, maar nou nie in ons persoonlike ruimte nie.  Nog iemand kom die halte binne en weereens – dit is immers ‘n natuurlike reaksie – kyk ek op.  Net om in die oog gesteek te word.  Mense, ek was amper blind.

‘Wat de hel?’

‘Nee, dit kan nie wees nie.  Sien ek reg?’

Niemand sal dit glo nie.  Wag, ek moet ‘n foto neem.’

Het jy op jou kop geval?  Jy kan nie daarvan ‘n foto neem nie.’

O vrek, jy staar!  Kyk weg!!!’

KYK WEG!!!’

De hel met die persoon wat ingekom het, kyk weg.’

‘Moenie na die ingang kyk nie.’

Wanneer kom daardie dekselse boot?’

Die skedule is agter die vent, moenie kyk nie.’

‘Nog mense – moenie opkyk nie!’

Uiteindelik het die boot opgedaag en gelukkig het die pakkieman besluit om eerder te wag vir die volgende boot.  Sien, dit was nie kommando met ‘n rebelse gulp nie.  Nee, hier wat die kroonjuwele uitgetrek om behoorlik lug te kry.  Helaas, doen die strategiese pakkie net mooi niks om dit van die kant af te verdwerg nie.

 





Begroot begin met T

23 10 2017

budget2

YouTube het iewers besluit dat ek begrotings lesse nodig het.  Hulle beveel letterlik honderde video’s omtrent begrotings aan.  Ek het uit blatante nuuskierigheid na ‘n paar gekyk en nou kry ek duisende aanbevelings.  Begroting is waarskynlik nie die regte word nie, dit is eerder asof elkeen ‘n gekker besuinigingsmaatreël as die vorige het.  Elkeen word ook uit iets anders gemotiveer:  van lang, uitgerekte vakansies, om skuld vry te lewe of sommer net om op 40 af te tree.

Ja, daar is mense wat met gemak op 40 aftree.  Ek ken selfs iemand wat voor hulle 45ste verjaarsdag voltyds afgetree het.  Ek gaan nou nie een van die gelukkige swernote wees nie.  In die eerste plek, is ek nie groot op besuiniging nie.  Wat moet ek in elk geval met myself aanvang tussen 40 en 133?  Laaste en seker die belangrikste – ek kan nie myself onderhou tussen 40 en 133 nie.

Ek sal nou nie omgee vir ‘n paar oorsese (of selfs plaaslike) vakansies nie, maar helaas – ek en besuiniging is nie juis maatjies nie.  Ek hou van toiletpapier en is verder te lui om voltyds te besuinig.  Ek verdrink darem nou ook nie in skuld nie, dus het ek nie een of ander mal ingryping nodig nie.  Nogtans dink ek nie dat ‘n begroting ‘n slegte idee is nie.

As iemand belangstel; hier is my weergawe van ‘n begroting.  Begroting is seker ‘n ambisieuse term, sien dit meer as ‘n maand-op-maand plan van hoe my pakkie peanuts verdeel moet word.  My sogenaamde begroting is basies ‘n groot T-rekening en werk op basiese debiete en krediete.  Jip, min of meer soos ‘n grootboek veronderstel is om te werk.

My begroting is ‘n lewendige document (Excel natuurlik) en word deur die maand aangepas – gewoonlik in beplanning met die volgende maand se uitgawes.  Ek hou nie rekord van my vorige begrotings nie, ek sien nie die nut daarvan nie.

Die basiese beginsel is dieselfde.  My debiete is basies die geld wat ek die maand gaan ontvang.  Die krediete is al my vaste uitgawes (maandelikse rekeninge), items wat die maand betaal moet (bv lisensies) word  en enige iets wat ek die maand wil doen (bande of kar diens).  Ek het darem ‘n bietjie asemskep ruimte, in die sin dat ek geld kan rond beweeg om sekere behoeftes in ‘n sekere maand te betaal.  Dit wat oorbly, is wat ek kan spandeer vir die maand op goed soos kos, vermaak, inkopies ens.

Daar is ruimte vir verbetering – ek kan jaarlikse of  instandhoudings uitgawes voortydig probeer vergroot.  Soos as ‘n kar diens my R2400 kos, begroot ek elke maand R200 daarvoor.  Ek doen dit tans nie.  Ek bly min of meer by die begroting, maar konsolideer dit nooit nie.

Ek begroot gewoonlik apart – in ‘n aparte rekening/e vir iets buitengewoons.  My amptelike begroting sal ‘n bedrag wys wat ek hiervoor (groot aankope, vakansie ens) wil spaar die maand, maar ek het gewoonlik ‘n ander begroting daarvoor.  Ek begroot gewoonlik op die maksimale bedrag, met oorskiet net om veilig te wees en probeer dan alles op minimaal doen.  Daar behoort dus altyd oorskiet te wees, wat ek los vir die volgende projek.

My begroting is dus maar droog en vervelig soos ‘n begroting seker maar is.  Ek ken mense wat tot op die laaste sent vir hulle inkopies begroot en daagliks hulle uitgawes met hulle begroting laat klop.  Hopeloos te veel moeite na my sin.  Sien julle hoekom ek nie op 40 sal kan aftree nie?

Hoe begroot julle?  Sal dit jou help om op 40, 50, 60 of 80 af te tree?

 

 





Toiletpapier se dae getel?

12 09 2017

the-end-of-the-toilet-paper-as-we-know-it

Daar is niks verkeerds om jou sente om te draai nie.  ‘n Klein bietjie hier en ‘n klein bietjie daar kan nogal ‘n groot bedrag aan die einde van die jaar maak.  Vra maar enige een wat hulle kleingeld in ‘n emmer gegooi het en later gaan bank het.

Die vraag is net hoe ver moet ‘n mens gaan om ‘n paar sent (deesdae rand) te spaar?  Daar is deesdae selfs mense wat ophou om toiletpapier te koop om hulle beursies te laat rus.  Nie almal gaan steel toiletpapier by die werk, skool of openbare toilette om oor die weg te kan kom nie.  Daar is regtig mense wat sonder toiletpapier klaar kom omdat hulle te suinig is om daarvoor te betaal.  In hierdie geval gaan ek op suinigheid konsentreer en nie armoede nie.

So, hoe werk dit?  Basies, jy kry vir jou en jou gesien ‘n spul sagte lappies.  Babadoeke werk glo ideaal.  Jy vee dan daarmee af wat afgevee moet word en sit dit in ‘n wasgoedsak tot jy dit kan was.  Dit help glo om die lappie so effens nat te spuit voordat jy vee.  Wanneer dit wasdag is, gooi jy dit saam met jou handdoeke in en was dit soos altyd.  Jy laat dit droog word en sit dit terug in die badkamer vir verdure gebruik.

Ek praat hier nou net vir myself, maar ek glo nie toiletpapier gaan ooit so duur wees nie.  Ek gaan eerder sonder koffie of so iets.  Ek is egter aan die lui kant.  Ek kan net dink hoe die toiletsakkie moet stink en ek het ‘n vermoede dit gaan nie so maklik skoon kom soos wat voorgegee word nie.  Sterinappi emmertjie dalk, maar selfs dit gaan nie vir my werk nie.

As ‘n mens dalk nie van toiletpapier wil afsien vir jou sak nie, sal jy daarvan afsien vir die omgewing?  Ek het ‘n paar interessante statistieke gehoor by my vriendin Google.  Blykbaar gebruik ‘n gemiddelde Amerikaner 23.6 rolle toiletpapier ‘n jaar.  Ek vermoed ons kan maar aanvaar dat ‘n gemiddelde Suid-Afrikaner dieselfde hoeveelheid gebruik, al voel dit effens min.  Dit neem glo omtrent 6.8 kg houtpulp, 140 liter water en nog ‘n klomp bleikmiddels.

Een bloekomboom gee glo 1000 toiletrolle.  Suid-Afrikaners sal dus in ‘n jaar ongeveer 1.3 miljoen bome deur hulle gatte trek.  Toegegee, die bome sal almal vervang word met ander bome.  Wat gaan gebeur as bome nie meer gebruik word nie?  Dit sal seker moet plek maak vir nog ‘n inkopiesentrum of behuisingkompleks.  Wat op die lang duur nie regtig bome gered het nie.

Ons het egter die laaste jaar of wat besef dat ons nie met water moet mors nie.  In ‘n jaar neem die vervaardiging van jou gemiddelde persoonlike toiletpapier 3304 liter water in beslag.  Dit is omtrent 9 liter ‘n dag per persoon of 500 miljoen liter per dag vir die land.  Behoort ons die water te spaar?

Ek sal dit kan oorweeg, maar beslis nie met ‘n lappie of 10 nie.  Daar is iets soos ‘n bidet waarmee jy die nodige kan was na gebruik.  ‘n Bidet neem glo ‘n halfliter water op ‘n slag.  Jy sal dus 18 keer ‘n dag moet gaan pottie om gelyk te breek met jou toiletpapier.  ‘n Gesonde persoon gebruik glo 4 – 10 keer ‘n dag die toilet.  ‘n Mens kan dus tussen 4 en 7 liter ‘n dag spaar sonder toiletpapier.

Is dit iets wat jy sal oorweeg?  Vir jou sak en / of die omgewing?  Maak dit vir jou enigsins sin?

Ek is bevrees, dat ek nogsteeds eerder toiletpapier sal koop.





Do you speak English?

6 09 2017

Xena A. Phoenix het baie vaardighede, maar tale is nie een van my talente nie.  Ek het byvoorbeeld baie jare op skool Zoeloe gehad, maar moenie my vra om een sin in Zoeloe te sê nie.  Soos julle weet is my Afrikaans nie perfek nie, my Engels is om van naar te word, maar my Snert is uitmuntend.

Met my onlangse besoek aan Frankryk, moes ek ‘n paar basiese sinne leer.  Die absolute minimum om oor die weg te kan kom.  Die meerderheid gesprekke in Frans het geëindig met “Do you speak English?”

Dit het my natuurlik vreeslik vermaak, want elke keer het ek aan die lied van Carike Keuzenkamp en Johan Stemmet gedink.

In die liedjie loop twee vreemdelinge mekaar in Brasilië raak en knoop ‘n gesprek aan.  Die taal is ‘n bietjie van ‘n probleem, want die meisie kan nie Frans, Duits of Italiaans praat nie.  Sy kan wel Engels praat en dan gaan verf hulle Rio rooi.  Sy dink buitelandse mans het die kuns vervolmaak om ‘n meisie sag te maak en hy reken buitelandse meisies is duur.  Later vra sy hom van waar is hy nou eintlik.  Nylstroom.  Baie gerieflik vir ‘n meisie van Naboomspruit.

Goed, ek weet 2 minute en 49 sekondes gee nie juis veel tyd vir ‘n lang storie nie.  Buitendien is dit mos sonde om ‘n goeie storie met feite te bederf.  Maar regtig?  In my ervaring is “Van waar is jy?” gewoonlik een van die heel eerste vrae wat gevra word.  Buitendien, was die aksente nie baie bekend nie?

Nogtans ‘n baie amusante liedjie wat nie verdien om vergeet te word nie.

Onthou julle dit nog?

 





Moeder Teresa

5 09 2017

stmotherteresa

Vandag is 20 jaar na Moeder Teresa se dood.

Ek onthou dat baie mense – Protestant en Katoliek – na haar opgesien het terwyl sy gelewe het.  Mense het geglo dat sy ‘n engel was, iemand wat haar lewe opgeoffer het om die armstes onder die armstes te dien.  Sy was immers ‘n rykmansdogter, iemand wat haar lewe in luukse kon deurbring.

Deesdae, is daar meer en meer mense wat haar kritiseer.  Diegene wat aanvoer dat sy mense in hulle lyding probeer bekeer het.  Ander voer weer aan dat sy mense opsetlik laat ly het omdat sy gedink het lyding en armoede is mooi.

Ek is nie seker of die kritici net hulle eie afleidings maak en of hulle daar was toe sy haar werk gedoen het nie.  Ek onthou wel hoe Indië haar met haar afsterwe geloof het.  Volgens hulle het sy goeie werk gedoen.

Wat dink julle?





Tronkstatistieke

4 09 2017

jail-thumb

Die reg is rassisties.

Ek het ‘n paar jaar gelede na die onderwerp in ‘n pendelvoertuig geluister terwyl ek van die lughawe na my hotel vervoer was.  Vir die doel vir die bespreking moet ek noem dat ek ten tye van die gesprek in Amerika was.  Dit was dus Amerikaanse inligting wat onder bespreking was.  Dit is dalk ook nodig om te noem dat dit voor Trump was.

Blykbaar is die meerderheid van gevangenes swart, vreemd aangesien swartes in Amerika ‘n minderheidsgroep is.  Navorsing het bevind dat swartes in die reg benadeel word.  Hulle is minder geneig om borgtog te kry en meer geneig om tronkstraf of selfs die doodstraf te kry as die meerderheidsgroep in Amerika.  Om dinge te vererger, is hulle ook die groep wat ekonomies die slegste af is.  Die verskyning was dalk nie te blameer op rassisme as sulks nie, maar op ekonomiese diskriminasie.  Wat ook op rassisme neerkom.

Die praatjie het my nogal laat dink.  Eerstens onthou ek iewers ‘n les dat ‘n sinvolle hipotese direk afhanklik is van die regte vrae wat gevra moet word.  As die hipotese nie reg is nie, gaan die navorsing nie waarde toevoeg nie.  Was die navorsing aangewend om rassisme in die reg te bewys?  Was ander vrae aangespreek wat rassisme in die reg sou uitskakel?  Was die vrae dalk geignoreer omdat die blote vraag rassisties was?  Hoekom word radio’s nie net vir musiek aangewend nie?  Laastens, wat is die situasie in Suid-Afrika?

In Suid-Afrika hoor ons dikwels dat die reg moet transformeer.  Dit kom basies daarop neer dat daar te veel blanke regslui is, wat dalk tot nadeel van die nie-blanke oortreders is.  Beskik die blanke regter oor die nodige agtergrond om oor ‘n nie-blanke in die beskuldige bank te oordeel?  Ek – stiksienig soos ek maar is – het altyd gedink dit gaan oor reg en verkeerd.  Die reg is veronderstel om blind te wees.

In elk geval, nadat ek jare lank gewonder het oor die prentjie is Suid-Afrikaanse tronke, het ek uitendelik die syfers gekry.   Ek kon ook bevolkingsyfers kry om my klein brein te amuseer.

Blykbaar is 79.6% van diegene in die tronk swart.  Siende dat 79.4% van die land se bevolking swart is, stem die syfers ooreen.  Dit is seker laer, aangesien ek ‘n vermoede het dat die meerderheid van buitelanders in die groep ingesluit is.  Blankes is 9.2% van die land se bevolking, maar net 1.6% van die gevangenis se bevolking.  Asiate en Indiërs is 2.6% van die bevolking, teenoor 0.6% in tronke.  Die skokgroep is die kleurlinge, wat 18.2% van die tronk bevolking is, maar net 8.8% van die landsbevolking is.

As ons nou die Amerikaanse studie volg, word daar teen kleurlinge as gevolg van ras gediskrimineer.  Wel, daar was al gesê dat die groep in die vorige regering nie blank genoeg was nie en in die huidige regering nie swart genoeg nie.

Terloops, net 2.6% van die gevangenes is vroulik.  Is ons regstelsel seksisties ook?

Ek sal afsluit dat ek net iemand is wat begin somme maak as iemand vir my twee of meer syfers gee.  Ek is nie ‘n krimiloog of ‘n maatskaplike werker nie, dus is ek nie gekwalifiseer om die data te analiseer nie.  Dit is en bly immers ‘n baie komplekse probleem wat – my insiens – verder strek as net ras.

Glo julle dat die reg blind is?