En terug na vroedvroue

3 10 2016

Ek het al lankal gewonder hoekom babas deesdae altyd deur ‘n ginekoloog in die wêreld ingehelp word.  Nie so lank gelede nie het vrouens met ‘n vroedvrou by die huis gekraam.  Daar is nou nog vrouens wat die praktyk verkies.  In die tyd wat ek gevul het, was gewone huisdokters die norm.  Dit was in die tyd en dae wat ‘n huisdokters nog operasies gedoen het, dus kon hulle ook met ‘n keiser help as dit moes.  Dit is nou nie dat ek so oud soos die berge is nie.  In elk geval, die afgelope dekade of twee het ginekoloë was ginekoloë verantwoordelik om babas te vang.

Ek moet nou ook noem dat ‘n ginekoloog mos eintlik ‘n ginekoloog en verloskundige is.  OBGYN soos die Amerikaners hulle noem.  As ek die storie regverstaan, is die vrouedele die ginekoloog se werk en die babas die verloskundiges se werk.  Siende dat net ‘n ginekoloog bevoeg is vir ‘n papsmeer, het baie vroue hulle eie persoonlike ginekoloog ook.  Al is daar geen planne vir ‘n pienkvoetjie nie.

Nou begin alhoemeer ginekoloë die verloskundige deel van hulle name skrap.  Dit is nie soseer ‘n geval dat hulle hou van ‘n rustige nagrus nie – keisers het reeds daarvoor gesorg.  Dit is ook nie dat hulle bang is om hulle hande vuil te maak met bevallings nie.  Die meeste van hulle kan bloot nie meer die versekering bekostig wat hulle moet hê om ‘n vrou in kraam te kan bystaan nie.

Ek praat nou uit geheue van ‘n artikel wat ek onlangs gelees het.  Blykbaar is die versekering vir verloskunde R650 000 per jaar.  Dit werk glo op R4000 per bevalling uit.  Skielik verstaan ek ook hoekom dokters kla dat hulle krepeer van armoede.  Ek gee hulle heeltemal gelyk – dit is ‘n fortuin.

Die versekeringmakelaars gooi ook maar hulle hande in die lug.  ‘n Glipsie by geboorte is maar ‘n duur storie.  Boonop neem dit soms jare voordat die foutjie ontdek kan word, die hulpelose baba is soms al ‘n volwassene.  Natuurlik moet iemand betaal vir die voorval en die versekering moet dit dek uit die premies wat ingewin is.

Die blote feit dat die versekering so buitengewoon hoog is, is ‘n aanduiding dat eise nie net teoreties is nie.  Vraag is dus of dokters nalatig of roekeloos met bevallings is?  Of hardloop mense deesdae te maklik om ‘n eis te gaan instel?  Ek neem aan vroedvroue sal seker soortgelyke versekering moet hê.  Gaan mense maar eendag op eie genade hulle babas moet baar?  Gaan hulle professionele mense vrywaring moet gee teen moontlike eise?  Dan weer, aan die ander kant, wie neem verantwoordelikheid as daar iets met die geboorte fout gaan?

Wat dink julle?

Breinvasbrand:  Watter karakter in die Cosby Show was ‘n ginekoloog?

Breinlosbrand:  Olga was reg met 2001.





Wat is ‘n skool sonder reels?

31 08 2016

Ek het noudie dag gehoor van ‘n tienerseun wat ‘n tattoe vir sy verjaarsdag gesoek het.  Dadelik het ek gewonder wat die skoolreëls omtrent tattoes is.  Ek vermoed dat ‘n tattoe nie goed vertoon in ‘n skooluniform nie, maar dit is nou nie dat die oortreder huistoe gestuur kan word om dit te gaan afwas nie.  As die tattoe eers daar is, is dit daar.  Die enigste manier om dit uit die skoolgronde te verwyder is met mens en al.  Nogtans kan jy seker nie iemand ‘n opvoeding ontsê oor ‘n tattoe nie.

My skool het nie reëls omtrent tattoes gehad nie.  Dit was bloot ondenkbaar dat ‘n skoolkind ‘n tattoe kon kry.  Dit blyk egter dat ons nog baie onskuldig was.  Baie ander skole het daaroor reëls gehad, lank voordat ek die hoërskoolbanke getref het.  Dit is nogal snaaks hoe baie mense nie hulle skoolliede (wat ten minste een keer ‘n week gesing was) kan onthou nie, maar hoe hulle skoolreëls altyd by hulle sal bly.

Soos 4 vingers bevoorbeeld.  Dit was die grootste afstand wat jou rok van die grond af mag gewees het as jy gekniel het.  Ouer dames ken dit seker as die 2 vingers reël.  Gekleurde hare was uit soos koekies in ‘n weeshuis.  Ek verstaan skole laat dit deesdae toe.  Jou kuif mag nie in jou oë gehang het nie en die oomblik as jou hare oor jou kraag gehang het, moes dit vasgemaak word.  Laasgenoemde was ‘n toegewing wat natuurlik net vir meisies gegeld het.  ‘n Ander gewilde een was dat jou naels nie oor jou vingerpunte mag gesteek het nie.  Meisies mag net ‘n seëlring en een oorbel per oor gedra het.  Die aanvaarbare oorbelle was natuurlik voorgeskryf.

Hoe enige van die reëls van jou ‘n beter student sou maak, het ek geen idee nie.  Nogtans was die reëls nie onredelik nie en niemand is dood daarvan nie.  Wel, seker ook maar met genade.  Party mense het niks daarvan gehou nie en het onderwysers se geduld tot die uiterstes beproef daaroor.  Ek neem aan dat daar met sekerheid gesê kan word as die reëls nie daar was nie, sou daar oor iets anders gerebelleer geword het.

In die tyd wat gekleurde kinders die skole ingekom het, was hulle onderworpe aan dieselfde reëls.  Tot ‘n mate, Moslem meisies was toegelaat om ‘n langbroek onder hulle rokke te dra en om hulle hoofde te bedek.  Dit was immers hulle geloofsvereistes.  Swart meisies se hare was nie voorgeskryf nie – wel, behalwe dat hulle kuiwe nie in hulle oë mag gehang het nie en dat hulle hare moes vas wees as dit oor hulle krae gehang het.  Persoonlik vind ek dit ‘n tikkie vergesog om kinders te dwing om hulle natuurlike hare te laat reguit maak.

Is daar vandag nog plek vir skoolreëls of trek dit net die aandag af van wat werklik belangrik is?  Wat is die nut van skole sonder reëls?  Mens kan mos self jou kind leer lees, skryf en reken, en dan ‘n boek in die hand stop.  Kan reëls rassisties wees?  Is reëls wat vir ‘n sekere ras geskryf is nie rassisties nie?

Breinvasbrand:  Waar is Helpmekaar Kollege gesetel?

Breinlosbrand:  Mnr Nel was eerste reg met Britanje. 





Reg en regverdig

7 07 2016

6 jaar tronkstraf vir moord is vir baie mense ‘n bietjie dik vir ‘n daaler.  Ek is geen regskenner nie, maar ek is seker die storie gaan weer in die Appélhof draai.  Die reg sal seker sy gang gaan, maar baie mense is bitter ongelukkig daaroor.  Iemand het juis gister op Twitter die volgende kwyt geraak:  “Dear Black Child.  Don’t go killing others thinking you are #OscarPistorius, you’ll NOT get a lighter sentence than 15 years in jail.” 

Daar is baie te sê oor die tweet (en ander in dieselfde lyn), maar dit verander nie die persepsie wat daar tans heers nie.  Die reg is inherent rassisties.  Dit is terloops nie net ‘n plaaslike persepsie nie.  Ek is te lui om nou te gaan soek, maar daar was in Amerika navorsing gedoen wat gewys het dat gekleurdes deurlopend swaarder strawwe as hulle ligte tydgenote kry.  Dit is natuurlik ook ‘n ekonomiese vraagstuk, maar dan word daar weer rede gesoek oor hoekom gekleurdes in ‘n slegter finansiële posisie is.

Vraag is egter:  “Word ‘n 6 jaar tronkstraf gekoop met ‘n ligte vel, ‘n gestremdheid of ‘n sak vol geld?”  Feit is dat die gelukkige oortreder finansieel geruïneer is.  Dit is iemand wat skatryk was voor die moord en wat uit ‘n ryk familie gekom het.  Goeie regspersone is nie goedkoop nie en is nie vir elkeen beskore nie.

Kom ons neem vir Pieter (‘n kelner), Fatima (‘n klerk), Thando (‘n motorwerktuigkundige) en Avatar (‘n persoon met ongespesifiseerde ras en geslag).  Maandagaand het hulle elkeen in afsonderlike gevalle aan hulle buurman se deur geklop, ‘n pistool teen die man se kop gedruk en die sneller getrek.  Hy het in die voorval gesterf en die beskuldige is met bloed op sy/haar hande in hegtenis geneem.  Elkeen se motief is dat dit ‘n donkermaan was.

Vraag is nou wie gaan die lankste trunk toe?  Wie kry die vinnigste parool?  Met die beskikbare feite en ‘n regverdige regstelsel, behoort elkeen ewe lank tronk toe te gaan en ewe gou vir parool in aanmerking te kom.  Is dit regtig die geval?  Wie gaan die minste simpatie kry?  Sou daar ‘n verskil gewees het as die slagoffers wit was?  Wat daarvan as die slagoffers swart was?  Wie sou dan die grootste vark in die verhaal gewees het?

Kom ons veronderstel dat die reg regverdig is en dat Pieter, Fatima en Thando elkeen lewenslank tronk toe gestuur is.  Avatar het egter ‘n kelder vol Krugerrande.  Hy huur die beste advokaat in die land.  Die advokaat gaan argumenteer dat Avatar vas geglo het hy skiet ‘n spook.  Hy haal presedente aan van soortgelyke gevalle waar die oortreder vrygespreek is.  Verder het hy ‘n wêreldbekende wat getuig dat die fases van die maan ‘n mens se goeie oordeel kan belemmer.  Na ‘n 3 jaar lange saak, het Avatar nie meer een Krugerrand oor nie, maar hy/sy kry tronkstraf van 8 jaar.

Is Pieter, Fatima en Thando regverdig behandel?  Hulle het immers presies dieselfde misdaad gepleeg as Avatar?  Word regverdigheid net met geld gekoop?  Sou Avatar se velkleur die skaal se gewig geaffekteer het?

Hoeveel vertroue kan jy in die reg stel?

Breinvasbrand:  Waar is die hoogste Hof van Appél in Suid-Afrika gesetel?

Breinlosbrand:  Olga was reg met Bud van sy gunsteling bier, Budweiser, en Spencer van sy gunsteling akteur, Spencer Tracey.





Waardigheid kom nie met rooi karre nie

11 05 2016

Ek is altyd verstom oor hoe onkundig (die regte woord is eintlig ignorant) mense oor armoede is.  Ek was byvoorbeeld eendag by ‘n seminaar oor menshandel gewees.  Die een vrou het opgespring en verkondig dat sy armoede ken.  Na die tweede wêreldoorlog kon haar familie nie suiker bekostig nie.  Hulle kon darem wel elke aand met ‘n vol maag lekker warm slaap.

Vroeër vanjaar was daar ook baie gemor oor die dagbesoekers by die strande.  Daar was verduidelik dat die dagbesoekers die hele jaar lank spaar om op die een dag hulle voete by die see te kom afspoel.  Dadelik het iemand hulle self verdedig dat hulle ook die heel jaar spaar.  Daar is ‘n verskil.  Die tweede groep kan darem akkomodasie vir verskeie nagte, akkomodasie en betroubare vervoer bekostig.

Dit is eintlik ironies, dat die meerderheid van die wêreld se bevolking brandarm is, maar dat diegene aan die anderkant nie eintlik die konsep van arm begryp nie.  Ek gaan nie met oogklappe deur die lewe nie, maar selfs ek kan met tye onkant betrap word oor hoe arm mense kan wees.

Vroeër vanjaar het ek ‘n artikel gelees waarin gemor was oor belasting op tampons.  Die argument is dat vrouens nie ‘n keuse het of hulle wil menustrueer nie.  Hulle moet!  Dus is dit onregverdig om belasting – veral luukse belasting – op die ware te hef.  Dit was ‘n Britse artikel en blykbaar is daar nie belasting op kondome nie, omdat dit as ‘n noodsaaklike item beskou word.  Dit is ‘n baie interessante debat, maar wat het dit te doen met armoede?

Dit kan nogal ‘n gesukkel wees as die tannie met die rooi karretjie jou onverhoeds betrap.  Vir die bevoorregtes, is dit ‘n irritasie.  As jy nie voorsiening gemaak het nie, kan jy vinnig ‘n plan maak as dit moet.  Al moet jy belasting daarop betaal.  Wat as jy egter nie doekies of tampons kan bekostig nie?  Mens moet eet ook en dit is nie juis aptytlik nie?

Dit is presies die lot wat glo 2.1 miljoen meisies en vroue in Suid-Afrika raak.  Hulle probeer maar oor die wegkom met gras, blare, papier of selfs gebruikte doekies (nie noodwendig hulle eie nie).  Die probleem is so erg dat hulle tot 5 dae ‘n maand (het ek iewers gelees) eerder by die huis moet bly en klaar bloei.  Hulle mis dus tot 5 dae ‘n maand werk en / of skool.  Dit help natuurlik nie om die nodige sanitêreware te kan bekostig nie.

Behalwe nou vir die idee van gebruikte doekies, maar die hele idee my naar.  Die tannie is nou geen plesier om te onthaal nie, maar dit behoort nie jou lewe tot ‘n stilstand te bring nie.

Wat kan ‘n mens daaromtrent doen?  Ek verstaan dat daar groepe is wat herbruikbare doekies ontwikkel het.  Jy was dit glo soos dit gebruik word.

Dit laat my nou natuurlik oor weggooidoeke wonder.  Niemand gebruik mos meer gewone doeke nie.  As jy egter nie sanitêreware kan bekostig nie, wat doen jy dan as ‘n baba opdaag?

Breinvasbrand:  Wie het die eerste moderne tapons gepatenteer?

Breinlosbrand:  Olga was reg met 30 Junie 1921.





Verarming in werking

9 05 2016

Ek bly langs ‘n huurhuis.  Klokslag, elke jaar Oktober, kry ek nuwe bure.  Presies op die 1ste Oktober.  Hoekom?  Die huur word elke jaar met 10% opgestoot.  Die inwoners kan dan nie meer die huur bekostig nie en gaan soek dan na ‘n ander heenkome.  Natuurlik na ‘n effens goedkoper plekkie wat waarskynlik ook ‘n ‘swakker’ huis of in ‘n slegter buurt sal wees.  Kortom, hulle lewensstandaard neem jaar na jaar af.  Hulle word dus stelselmatig armer en armer.

Ek is geen ekonoom nie.  Soos ek die storie verstaan is inflasie die gemiddelde koers waarmee pryse verhoog word.  In Suid-Afrika staan dit blykbaar op 6% (min of meer).  Ek wonder dikwels hoe word daar op 6% bereken.  Huur gaan oor die algemeen met 10% op – die maksimum wat huur mee kan styg.  Elektrisiteit styg jaarliks met meer as 10%.  As Eskom hulle sin kry, sal dit nader aan 20% wees.  Elke keer as die petrolprys styg, styg die prys van kos en gebruiksware.  Daar was boonop nou ‘n droogte, dus is suiwel, groente, vrugte en vleis deur die dak.

Om ‘n inflasie van 6% te kry, moet die styging van ander ware laer wees om op te maak vir die goed wat met meer as 6% styg.  Dit voel net skeef.  Wat het net met 6% toegeneem?  Ek is nie juis groot op inkopies doen nie.

In elk geval, dit is net een kant van die munt.  Salarisse neem gewoonlik net toe om inflasie te dek.  As jy gelukkig is, ek het al baie gehoor van mense wat in jare geen verhoging gekry het nie.  Buitendien, die eerste hap uit jou salaris gaan vir die regeringskoffers.  Jou salaris styg dalk (as jy gelukkig is) met 7%, maar gewoonlik eindig daar minder as 7% ekstra in jou rekening.

Maak nie saak hoe ek daarna kyk nie, dit bly ‘n gemors.  Of het ek heeltemaal die kat aan die stert beet?

Hoe maak jy die beste gebruik van elke 100c in ‘n Rand?  Hoe sit jy vir inflasie ore aan?

Breinvasbrand:  Wanneer het die Reserwe Bank geopen?

Breinlosbrand:  Olga was reg met Absalom.





Wat word??

15 02 2016

Kommentaar op nuusberigte is seker maar ‘n wetenskap op hulle eie.  Dit is gewoonlik vermaaklik, op ‘n afgryslike, sepie-agtige manier.  Mens kan dikwels nie glo dat daar sulke mense daar buite is nie.  Iets wat my dikwels opval is hoe gatvol van die mense is oor berigte van moord en doodslag.   Dit gewoonlik op ‘n berig wat oor moord of iets dergliks gaan.  As daar nie daaroor berig word nie, het dit seker nie gebeur nie.  Hoe dit ook al sy, 2016 het nuus amper ‘n heel nuwe fase van verskriklik betree – sonder moord.

As ons net na die afgelope 10 dae kyk.  Daar was die vrou wat lewendig in ‘n vlak graf gekry is.  Gped, dit was amper moord.  Tog sal baie mense eerder verkies om vermoor te word as om lewendig begrawe te word.  Dit is een van die redes hoekom verassing so ‘n gewilde keuse is.  Yvonne Mnisi, Pretty Mabuza en Solomon Nyarenda het seker nooit gedroom dat ‘n gewone werksdag sou veroorsaak dat hulle meer as ‘n week begrawe sou word nie.  Hulle werk tog immers bogronds.  Tog, word daar al meer as ‘n week gespook om hulle uit dit gat waarin hulle skeepshouer gestort het uit te grou.  Benewens die feit dat hulle vergeval het (sonder beskerming), is dit noual meer as ‘n week dat hulle nie water of kos het nie.

Dit is dalk nie so traumaties soos om lewendig begrawe te word nie, maar ek moet die twee meisies noem wat genadeloos ‘vervolg’ is omdat hulle gesigte pers geverf was.  Die meisies het ‘n foto geplaas waar hulle gesigte swart gelyk het.  Hulle het hulle gesigte en arms pers geverf vir hulle koshuis se sterreruimpartytjie.  Al het dit vroeg-vroeg geblyk dat die berg ‘n molshoop was, was hulle ‘n weeklank in al die koerante en uit hulle koshuis geskors.  Hulle was ondermeer gedwing om ‘n gedikteerde verskoning op Facebook te plaas, moes hulleself verdedig teen leiersfigure wat meer belanggestel het aan hulle eie reputasie as om te luister en moes blykbaar self gaan wegkruip het van ‘n protesoptog.  Ek verstaan hulle gesinne oorweeg nou regsaksie.

Ek gaan volstaan met Highveld Steel.  Die maatskappy het doodeenvoudig Woensdag hulle mense sonder betaling huis toe gestuur.  Die voornemende kopers het geweier om aan die koop voorwaardes te voldoen en daar is doodeenvoudig nie geld om die werkers te betaal nie.  Highveld Steel was een van die groot werkgewers in Witbank en die sluiting van die maatskappy sal ‘n rippeleffek op die groter gemeenskap hê.  Daar word al reeds planne gemaak om kospakkies vir die mense te gaan uitdeel.  Mense, wat nou werkloos is, sonder dat hulle iets gedoen het om dit te verdien.

Wat met Highveld Steel gebeur het, kan so maklik met ander maatskappye ook gebeur.  Dit het trouens al Ellerines en 1time getref.  Die dae wat ‘n mens sekuriteit in ‘n werk gehad het, is verby.  Die regering maak dit ook so moeilik as moontlik vir ‘n maatskappy om ‘n bestaan te maak.  Ons praat dan nog nie eers van vakbonde nie.  Aan die een kant kort Suid-Afrika meer industrieë om werkloosheid aan te spreek.  Aan die anderkant, word beleggings afgeskrik met onredelike eise en hindernisse.  Nogtans wil die regering ekonomiese groei hê, terwyl hulle net meer en meer hindernisse in die pad plaas.

Helaas sal die sluiting van Highveld Steel nie ‘n omdraaipunt wees nie.

Watter onlangse nuus het julle naar, woedend of hartseer gemaak?  Wat was sover nog vir jou die skokkendste?

Breinvasbrand:  By watter myn in Baberton is drie mense na ‘n ineenstorting in ‘n skeepshouer begrawe?

Breinlosbrand:  Bilbo Baggins





Wat is die reëls van rassisme?

9 02 2016

“Enige aap kan dit sien!”

Dit is ‘n welbekende uitdrukking.  Ek vermoed ek kan dit selfs ‘n idioom noem.  Ek het redelik onlangs die sin effens geirriteerd geuiter oor iets wat iemand droog gemaak het.  Dadelik het die persoon met wie ek gepraat het gaan loer wie moontlik in die gang is.  Na dese is aap nie meer ‘n word wat gebruik kan word nie.

2016 het met ‘n ontploffing begin.  Skielik is rassisme met mening op die voorgrond en dit is wys dat almal weer onthou hoekom ‘n mens twee ore en net een mond het.  Wel, dit is seker waar die probleem ontstaan.  Jy mag dalk net een mond hê, maar jy het 10 vingers.  Dit is daardie einste 10 vingers wat op sosiale media jou graf gaan grawe.  Nie jou mond nie.

Ons het almal al as kleuters geleer om nie mense name te noem nie.  Dit is seker ‘n goeie beginsel om as ‘n volwassene te onthou, veral waar jy iemand met jou rekenaar / selfoon te skel.  Om verder te gaan en ‘n hele bevolkingsgroep (skuldig en onskuldig) met ‘n dier te vergelyk is bloot net dom.  Dit is nie asof dit eers in 2016 ‘n kwessie geword het nie.  Tog is daar ‘n paar goed wat my laat sidder.

Eerste ding is die dat enige kritiek sommer as rassisme gesien word.  As jy kritiek uitspreek teenoor mense se gedrag en die groep mense is almal van dieselfde bevolkingsgroep, is dit outomaties rassisme.  In plaas dat die probleem geidentifiseer word sodat dit opgelos word, word dit nou onder ‘n rassisme gordyn weggesteek.  As niemand hulle monde daaroor kan oopmaak (of hulle vingers kan opwarm) nie, bestaan dit seker nie.

Tweedens was daar vanjaar al defnitiewe aanslae op vryheid van uitdrukking gemaak.  Vryheid van uitdrukking is die hoeksteen van enige demokrasie en dit behoort tot die uiterstes beskerm te word.  Snaaks hoe alle bevolkingsgroepe bereid is om dit “op te gee” sodat hulle hoef te luister na wat hulle nie wil hoor nie.  Toegegee, vryheid van uitdrukking beteken nie dat jy nie verantwoordelik gehou kan word vir jou uitsprake nie.  Dit mag ook nie gebruik word om geweld ens. aan te hits nie.  Nogtans moet jy vry te kan wees om kritiek te kan uitspreek of om idees te kan deel.

Derdens dink ek alle redelike mense is siek oor hoe die ‘reëls’ aangepas word afhangende wie die beskuldiges is.  Terug na Januarie, het ‘n paar mense hulle inkomste verloor omdat hulle uitsprake gemaak het wat ‘n bevolkingsgroep aanstoot gegee het.  Ek kan die ongelukkigheid oor van die uitsprake insien, maar ek dink in die ekonoom se geval is die dam onder die eend uitgepluk.   Tog was daar weinig in die openbaar gesê oor die blatante haatspraak wat in reaksie op die voorvalle gesê is.  Net die week is daar op ‘n Universiteits gebou “F### White People” aangebring.  Geen stappe gaan geneem word nie, want dit is vryheid van uitdrukking.  Goed en wel.  Ek sal egter werkloos wees as ek iets soortgelyks op my huis se dak gaan verf – al behoort die huis aan my.  Die FW de Klerk stigting het klagtes gelê teen 46 haatspraak gevalle.  Raai wie is die nuwe Hitler in die land?

Dit is om die minste te sê kommerwekkend.  Niemand kan rassisme goed praat nie.  Tog moet daar onderskei word teenoor regverdige kritiek (net van toepassing op die mense wat op daardie punt ‘skuldig’ is) en werklike rassisme.  Vryheid van uitdrukking behoort op dieselfde manier op almal toegepas te word en dit moet ten alle koste beskerm te word.

Intussen hoop ek dat daar onafhanklike kandidate in Pretoria gaan staan vir die verkiesing.  Ek is nie op die oomblik lus om DA te stem nie.  Tot tyd en wyl hulle almal oor dieselfde kam gaan skeer.

Breinvasbrand:  Hoe is Martin Luther King dood?

Breinlosbrand:  Olga was reg met Creed.