Dit lyk goed op papier . . .

20 06 2016

Soos julle teen die tyd weet, het ek meer as my regverdige deel luiheid weg.  Nietemin het ek nog altyd weggeskram daarvan om ‘n gereelde huiswerker te kry.  Ek kom soortvan reg; skottelgoed kan gewas word terwyl ek soggens water kook, die bad kan skoongemaak word terwyl ek afdroog en mens kan afstof terwyl jy TV kyk.  My huis is dus leefbaar – wel, volgens my standaarde in elk geval.  Wanneer my standaarde my nie meer aanstaan nie, kry ek ‘n vrou in wat dinge kom regklap.  So een keer ‘n maand of dalk 2 maande.

Elke nou en dan wonder ek of ek nie maar die vrou moet kry om weekliks in te kom nie.  Ek weet dat sy wel ‘n dag oop het in ‘n week wat sy graag wil vul.  Gewoonlik rondom die tyd vererg ek my vir ‘n politikus en dan besluit ek om die eerder alleen op te snork.  Nie juis dat dit (spesifiek in 2016) Mmusi Maimane of Julius Malema raak nie.  Hulle voel nie die paar honderd rand aan hulle sak nie.

Dalk moet ek julle die ooreenkoms tussen my en die vrou wat my help verduidelik.  Sy daag op, doen wat haar hand vind om te doen en ek betaal haar die bedrag wat sy bepaal.  Dit was aanvanklik R100 per dag, maar dit het al oor die jare gegroei na R160.  Huidiglik stryk sy nie, maar sou ek haar weekliks gebruik, gaan ek van haar verwag om te stryk.  Die vrou bepaal nie net haar eie loon nie, maar sy bepaal ook haar begintye, eindtye, breektye en eintlik ook haar werk.  Sy verstaan nie Afrikaans of Engels nie – dus, as ek wil hê sy moet iets spesifieks doen, moet ek dit met gebare aan haar verduidelik.  Sy werk haar beslis nie dood nie – daar is tye wat sy voor 14:00 al huis toe gaan.  Sy het nog nooit later as 15:00 gewerk nie.

Ek kan daarmee lewe, al frustreer dit die daglig met tye uit my uit.  Dit sal egter onregverdig van my wees om iemand anders te kry as die vrou al jare lank my met tye kom help.  Dit is een ding om my begroting te rek om haar meer gereeld te kom help.  Dit is ‘n heel ander ding om aan die wet te voldoen.

Die oomblik as die vrou meer as 24 uur ‘n maand werk, moet ek aan sekere wetlike vereistes voldoen.  Die wet het ‘n edele doel – dit poog om te verseker dat huiswerkers nie soos slawe mishandel word nie.  Dit is egter ‘n doring in vlees wat ek nie daar wil duld nie.  Niemand kan my dwing om daaraan te voldoen nie, ek voel wel ‘n paar honderd rand verskil aan my sak.

Eerstens, sou ek die vrou weekliks kry, sal ons die 24 uur ‘n maand net-net maak of net-net mis.  Ek het genoem dat ek verkies dat sy moet stryk, dus aanvaar ek dat sy meer as 6 ure op ‘n dag sal werk (dit kielie my in elk geval dat haar tarief per dag dieselfde is vir iemand wat ‘n 4 slaapkamer huis het en iemand wat ‘n 2 slaapkamer huis het.  Toegegee, sy is haar eie baas, sy bepaal haar loon.)

In elk geval, die oomblik dat ek haar weekliks wil gebruik, moet ek haar ‘n kontrak gee.  Siende dat sy nie Afrikaans of Engels verstaan nie en ek nie Sepedi verstaan nie, het ons duidelik hier ‘n probleem.  Benewens dit, moet ek in die kontrak spesifiseer wanneer sy mag eet (hoe moet ek weet wanneer is sy honger – sy vat gewoonlik haar KFC saam met haar huistoe), wanneer sy mag koffie / tee drink en seker ook wanneer sy kan piepie.  Op die oomblik bepaal sy dit self en dit pas my uitstekend.

Verder moet ek haar een dag betaalde verlof gee vir elke 17 dae wat sy gewerk het.  Ek kan seker vrygewig wees oor Kersfees.  Die afgelope paar jaar verwag sy in elk geval haar Christmas.  Sy is geregtig op betaalde familie verantwoordlikheid verlof.  Ek beskou myself as ‘n redelike mens, dus is dit nie ‘n probleem nie.  Ek dink nie sy sal ooit nodig hê om oortyd te werk nie.

Ek moet haar ook registreer vir die werkloosheid versekerings fonds.  Dit is gewoonlik net hier waar ek besluit de hel met die stront.  Dit gaan nie oor die 1% van haar loon wat ek daarin moet betaal nie (wel, eintlik 2%, want moet ek nou regtig die ander 1% van haar loon aftrek?  Die kleingeld soek daarvoor is so nie die pyn werd nie).  Benewens nou die gesukkel om haar te registreer, moet ek ‘n maandlikse verklaring stuur dat sy by my werk.  Terloops, dit is ook die werkgewer se verantwoordelikheid om te sukkel tot jy nie meer geregistreer is nie.  Terwyl ek ook die administratiewe rompslomp kla, ek moet vir haar ‘n betaalstrokie vir haar gee met haar loon.  Dit is regtig minder moeite om self skoon te maak.

Kan ek op die punt noem dat ek haar aansienlik meer as minimum loon (R91-52 vir ‘n 8 ure dag) betaal en indirek tot haar verblyf bydra?  Die oomblik wanneer sy weekliks begin werk, word ek wetlik verplig om voor 1 November elke jaar haar salaris met 8% te verhoog.  Dit is blykbaar inflasie met 2.5%.  Hoewel ek kan verstaan hoekom dit gedoen word, is dit doodeenvoudig nie volhoubaar nie.  Die meeste mense se salaris verhoging is aan inflasie gekoppel, party mense kry nie eers inflasie nie.  As die huiswerker se salaris bokant dit groei, gaan daar ‘n dag kom waarop die werkgewer dit nie meer kan bekostig nie.  Wie gaan dan aan die kortste ent trek?

Die wetgewers het daaraan ook gedink.  As jy jou huiswerker afdank (retrench) moet jy haar 1 week se salaris vir elke jaar wat sy vir jou gewerk het.  Dit sal haar seker help, maar vir hoe lank?

Dan kom kerm Malema nog daaroor dat mense vir hulle troeteldiere mediese versekering het, maar nie vir hulle huiswerkers nie.  Regtig?  Vir een dag ‘n week?

Saak gesluit.  Ek kom eerder op my eie klaar.

Hoe voel julle?  Wat reken julle is noodsaaklik vir huiswerkers.

Breinvasbrand:  In “Susters van Eva”, wie is die huiswerker wat vir almal werk?

Breinlosbrand:  HesterLeyNel was reg met elektriese skok of dodelike inspuiting.